- Bkz. sermaye piyasaları
- Fon arz edenler (tasarruf sahipleri) ile talep edenlerin (şirketler) buluştuğu o büyük pazar.
1. Para Piyasası vs. Sermaye Piyasası
| Özellik | Para Piyasası (Money Market) | Sermaye Piyasası (Capital Market) |
|---|---|---|
| Vade | Kısa vadeli (<1 yıl) | Orta, uzun ve sonsuz vadeli (>1 yıl) |
| Araçlar | Hazine Bonosu, Finansman Bonosu, Mevduat | Tahviller (uzun vadeli), Hisse Senetleri (sonsuz vadeli) |
| Aktörler | Ticarî bankalar (en önemli kurum) | Borsa, aracı kurumlar, yatırım ortaklıkları |
| İşlev | İşletme sermayesi (dönen varlık) ihtiyacını karşılar | Duran varlık yatırımlarını ve büyümeyi finanse eder. |
1.1. Sermaye Piyasasının Avantajları
- Mülkiyeti birkaç zorba sermayedarın elinden alıp tasarruf sahiplerinin geniş kitlelerine yayarak ülkedeki gelir dağılımını iyileştirmeye yardımcı olabilir.
- Küçük yatırımcı için kârlı finansal yatırım olanakları ortaya çıkararak yastık altındaki atıl parayı sisteme dâhil eder ve böylece toplumsal tasarruf eğilimini artırabilir.
- Öz kaynakları cılız kalmış, yatırımları için nefes arayan işletmelere uzun vadeli çözümler sağlayarak banka kredilerinin kısa vadesinden kurtulma ve kurumsallaşma yolunda köprü vazifesi görebilir; öyle ki, sadece sermaye bulmakla kalmaz, aynı zamanda işletmeyi halkın denetimine açarak şeffaflığı bir zorunluluk hâline getirir ve bu süreçte işletmenin piyasa değeri ile ortakların refahını maksimize etme hedefine hizmet eder.
- Nihayetinde sermaye piyasası, fon arz edenlerin kaynaklarını en üretken ve katma değer yaratan (productive) alanlara kanalize ederek ekonominin genel sıhhatini teminat altına alma potansiyeline sahiptir.
2. Sermaye Piyasası Türleri
Birincil Piyasa (Primary Market)
- Menkul kıymetin (Hisse senedi veya tahvil) ilk kez ihraç edildiği yerdir.
- Para Akışı: Tasarruf sahibi Şirketin kasası (Doğrudan şirketin kasasına girip finansman sağlanır).
- Doğrudan çıkarım (aracısız) veya dolaylı çıkarım (aracı kurum vasıtasıyla) olmak üzere iki türü vardır.
- Örneğin, şirketin halka arzı.
İkincil Piyasa (Secondary Market)
- Daha önce ihraç edilmiş kâğıtların yatırımcılar arasında alınıp satıldığı yerdir (Borsa İstanbul).
- Para Akışı: Yatırımcı Yatırımcı (Şirketin kasasına para girmez!)
- İşlev: Menkul kıymete likidite kazandırmak. Eğer ikincil piyasa olmasaydı, kimse birincil piyasadan hisse almazdı, “bunu kime satacağım?” diyerekten.