- Kârın, yasalara veya ana sözleşmeye dayanarak resmen işletmede yedek akçe olarak tutulmasıdır.
- Karşılıklar (Amortismanlar, şüpheli alacaklar karşılığı, stok değer kaybı karşılığı), dağıtılmamış kârlar ve yedek akçeler açık otofinansman kapsamına giren kalemlerdendir.
2.1.1. Yedek Akçeler (Buffer)
a) Yasal Akçe (Kanunî Yedekler):
- Zorunluluk Kaynağı: Türk Ticaret Kanunu (TTK).
- Ödenmiş sermayenin %20’sine ulaşıncaya kadar her yıl kârın %5’i ayrılmak zorundadır.
- Şirket batarsa alacaklıları korumak için devletin emridir.
b) Statü Akçesi
- Zorunluluk Kaynağı: Şirketin Esas Sözleşmesi
- Devlet zorlamaz ama şirket ana yasasına “her yıl %3 ayıracağız” yazıldıysa ayrılmak zorundadır.
c) Olağanüstü Yedek Akçe (İradî)
- Zorunluluk Kaynağı: Genel Kurul Kararı (keyfî).
- Ne yasa ne sözleşme vardır; o yılın ahval ve şeraitine göre “bu parayı dağıtmayalım, kara gün akçesi olsun” denilerek ayrılır.
2.1.2. Temettü (Kâr Payı) Dağıtımı ve Tertipler
- 1. Temettü (Birinci Tertip): Ortaklara dağıtılması zorunlu olan asgari kâr payıdır. (Genellikle SPK veya TTK oranlarına göre belirlenir).
- 2. Temettü (İkinci Tertip): Birinci temettü ve yedekler ayrıldıktan sonra kalan kârın, genel kurul kararıyla ortaklara dağıtılan fazladan kısmıdır.
Neden tertip tertip?: Nakit çıkışını kontrol etmek ve öncelikleri (önce yasal zorunluluk, sonra keyfî dağıtım) belirlemek için.