Normalizasyon Örnek

0NF (un-normalized - flat table) - Ogrenci_Ders

Ogrenci_No	Ogrenci	Aldigi_Ders_ve_Egitmenler
101	Salih Girgin	VIBECODE101 (Wojak Developer), MOBDEV101 (Fatih Kadir Akın )
102	Arif Çıkkın	TWITTER101 (Prompt Mühendisi)
103	Onur Özcan	CHATGPT101 (Sam Altman), VIBECODE101 (Wojak Developer)

Tablodaki Sorunlar

1. Atomik Değil: Aldigi_Ders_ve_Egitmenler sütunu birden fazla değer içermekte.
2. Veri Tekrarı (Redundancy): VIBECODE101 (Wojak Developer) verisi hem Salih Girgin için hem de Onur Özcan için tekrar ediyor.
3. Anomaliler
   • Güncelleme Anomalisi: VIBECODE101 dersinin eğitmeni “onandagpt babandapt” olursa Salih’in ve Onur’un satırları ayrı ayrı bulunup düzeltilmesi gerekir. Sadece birisi düzeltilirse sistemde aynı dersin iki farklı hocası varmış gibi gözükür ki, bu veri tutarsızlığıdır.
   • Silme Anomalisi: Arif Çıkkın okulu bırakırsa ve bu satırı silersek TWITTER101 diye bir dersin var olduğu ve eğitmenin Prompt Mühendisi olduğu bilgisi de sistemden tamamen silinir ki, bu istenmeyen bir veri kaybıdır.
   • Ekleme Anomalisi: Yeni bir ders açıldı diyelim, adı ‘AIETHICS202’. Ancak bu dersi alan hiçbir öğrenci yok henüz. Bu tabloya bu durumda bu dersi ekleyemeyiz, çünkü Ogrenci_No kısmı boş kalamaz (boş kalamayacağını varsayıyoruz). Yani bir dersi sisteme eklemek için illa bir öğrencinin o dersi almasını beklemek zorundayız.

---

1NF

• Birleşik verileri ayıracağız ve atomikliği sağlayacağız.
• Teknik Nüans: Esasında Ogrenci sütununu “Salih Girgin” olarak birleşik bırakmak 1NF’yi ihlal etmeyebilir. Atomiklik verinin kullanım amacına bağlıdır. Biz burada sorgulama esnekliği sağlamak ve genel kabul görmüş en iyi tasarım pratiğini uygulamak amacıyla ad ve soyadı ayrı sütunlara bölmeyi tercih ediyoruz.

Ogrenci_No	Ad	Soyad	Ders_Kod	Egt_Ad	Egt_Soyad
101	Salih	Girgin	VIBECODE101	Wojak	Developer
101	Salih	Girgin	MOBDEV101	Fatih Kadir	Akın
102	Arif	Çıkkın	TWITTER101	Prompt	Mühendisi
103	Onur	Özcan	CHATGPT101	Sam	Altman
103	Onur	Özcan	VIBECODE101	Wojak	Developer

Tablodaki Sorunlar

• Bileşik Birincil Anahtar (Composite PK): Bu tabloda bir satırı benzersiz yapan tek bir sütun yoktur. Bir kaydı benzersiz yapan şey (Ogrenci_No, Ders_Kod) ikilisidir. Buna bileşik anahtar (composite key) denir.

1. Veri Tekrarı Sorunu: En büyük sorun budur. Salih Girgin bilgisi Salih’in aldığı her ders için tekrar tekrar yazılmaktadır. Bu durum aşağıdaki güncelleme anomalisine yol açar.
2. Anomaliler
   • Güncelleme Anomalisi: Girgin’i Girişken ile değiştirmek istersem, 101 numaralı öğrencinin geçtiği tüm satırları bulup tek tek güncellemem gerekir. Birini atlarsam aynı öğrencinin iki farklı soyadı olur ve veri tutarsızlaşır.
   • Ekleme Anomalisi: Hiç ders almayan yeni bir öğrenciyi bu tabloya ekleyemeyiz.
   • Silme Anomalisi Arif Çıkkın’ın kaydını silersek, TWITTER101 dersi de sistemden silinir.

---

2NF

• Amaç: 1NF tablosundaki veri tekrarını ve buna bağlı anomalileri çözmek.

• Kural: Eğer bir tablo bileşik birincil anahtara sahipse, anahtar olmayan her sütun bu bileşik anahtarın tamamına bağlı olmalıdır. Sadece bir parçasına bağlıysa (kısmî bağımlılık) bu durum veri tekrarına yol açar ve 2NF ihlalidir.

• Bizim 1NF tablomuzda Ad ve Soyad sütunları bileşik anahtarın (Ogrenci_No,Ders_Kod) tamamına bağlı değildir. Bir öğrencinin adı, hangi dersi aldığına bağlı olarak değişmez. Ad ve Soyad anahtarın sadece Ogrenci_No kısmına bağlıdır.** İşte bu duruma kısmî bağımlılık denir.

• Kısmî olarak bağımlı olan sütunları (Ad, Soyad), tamamen bağlı oldukları anahtar parçası (Ogrenci_No) ile birlikte alıp kendi mantıksal tablolarına, yani Ogrenciler tablosuna taşıyacağız. Bu sayede Salih Girgin bilgisi sadece bir kez yazılacak.

Ogrenciler Tablosu

🔑 Ogrenci_No (PK)	Ad	Soyad
101	Salih	Girgin
102	Arif	Çıkkın
103	Onur	Özcan

Ders_Kayitlari Tablosu

🔑 Ogrenci_No (PK, FK)	🔑 Ders_Kod (PK)	Egt_Ad	Egt_Soyad
101	VIBECODE101	Wojak	Developer
101	MOBDEV101	Fatih Kadir	Akın
102	TWITTER101	Prompt	Mühendisi
103	CHATGPT101	Sam	Altman
103	VIBECODE101	Wojak	Developer

2NF Sonrası Durum ve Kalan Sorunlar

• Çözülen Sorun: Öğrenci bilgilerinin tekrar etmesi sorunu (kısmî bağımlılık) çözüldü.
• Kalan Sorun (Geçişli Bağımlılık): Ders_Kayitlari tablosunda hâlâ bir veri tekrarı var: Wojak Developer bilgisi iki kez yazıyor. Bunun sebebi Egt_Ad ve Egt_Soyad’ın anahtar olmayan bir sütun olan Ders_Kod’a bağlı olmasıdır. Zincirleme bir ilişki vardır:
  • PK (Ogrenci_No, Ders_Kod) → Ders_Kod → (Egt_Ad, Egt_Soyad)
  • İşte bu “yanlış yerde duran bilgi” ve buna bağlı veri tekrarı sorununa teknik olarak geçişli fonksiyonel bağımlılık denir.

1. Anomaliler
   • Güncelleme Anomalisi: Wojak Developer’ın soyadı değişirse, bu bilginin tekrar ettiği tüm satırları ($101$ ve $103$ nolu öğrencilerin kayıtları) tek tek bulup güncellemek gerekir.
   • Silme Anomalisi: Eğer Arif Çıkkın TWITTER101 dersini alan tek öğrenciyse ve bu kaydı silersek, TWITTER101 dersinin varlığına ve eğitmenine dair tüm bilgileri de sistemden kaybederiz.
   • Ekleme Anomalisi: Henüz hiçbir öğrencinin almadığı yeni bir dersi (ve eğitmenini) sisteme eklemek istesek, Ogrenci_No alanı boş kalacağı için bu tabloya ekleyemeyiz.

---

3NF

• Amaç: 2NF’de kalan geçişli bağımlılığı ve buna bağlı veri tekrarı ile anomalileri ortadan kaldırmak.
• Çözüm: Her tablonun tek bir işi olması ilkesini uygulayacağız. “Dersi kim veriyor?” bilgisini, ait olduğu yere, yani Dersler aedında yeni bir tabloya taşıyacağız. Ders_Kayitlari tablosu ise sadece asıl işi olan öğrenci-ders eşleşmesini yapan bir ilişki tablosuna dönüşecek.

Ogrenciler Tablosu

🔑 Ogrenci_No (PK)	Ad	Soyad
101	Salih	Girgin
102	Arif	Çıkkın
103	Onur	Özcan

Dersler Tablosu

🔑 Ders_Kod (*PK *)	Egt_Ad	Egt_Soyad
VIBECODE101	Wojak	Developer
MOBDEV101	Fatih Kadir	Akın
TWITTER101	Prompt	Mühendisi
CHATGPT101	Sam	Altman

Kayıtlar Tablosu

🔑 Kayit_ID (PK)	Ogrenci_No (FK)	Ders_Kod (FK)
1	101	VIBECODE101
2	101	MOBDEV101
3	102	TWITTER101
4	103	CHATGPT101
5	103	VIBECODE101

Sonuç

• Pratikte karşılaşılan en yaygın anomaliler ve veri tekrarı sorunları çözülmüştür.
• Bu yapı çoğu uygulama için yeterince sağlam ve tutarlıdır.
• Ancak BCNF, 4NF gibi daha ileri normalizasyon seviyeleri hâlâ vardır. Bu yüzden tüm anomalilerin çözüldüğünü söylemek teknik olarak yanlış olur.