Tesis Yeri Seçim Kararlarını Etkileyen Faktörler

a) Tedarikçilere Yakınlık

• Bazı sektörlerde tedarikçilere yakınlık, üretim sürecinin verimliliği ve maliyet kontrolü için zorunlu bir kriterdir.
  • $\to$ Çabuk bozulan ham maddelerde çalışan işletmeler, tedarik kaynaklarına yakın olmak zorundadır.
    • Örneğin: Şeker fabrikaları (şeker pancarı), balık işleme tesisleri ve süt ürünleri fabrikaları.
  • $\to$ Ağır ve hacimli ham maddelerin taşınma maliyeti epey fazla olacağından, tesisler doğrudan kaynağın yanına kurulur.
    • Örneğin: Çimento fabrikaları, demir-çelik fabrikaları, kâğıt fabrikaları.
  • $\to$ Tarım, madencilik gibi sektörlerde üretim doğal kaynakların bulunduğu bölgeyle sınırlıdır.
    • Örneğin: Maden işletmeleri, termik santraller ve seramik fabrikaları.

b) Müşterilere Yakınlık

• Müşteriye yakınlık özellikle hizmet sektörü’nde kritik öneme sahiptir.
  1. Hizmet işletmeleri, müşteri trafiğini maksimize etmek için yoğun nüfuslu bölgelerde veya ana ulaşım noktalarında yer alır.
     • Örneğin: Perakende mağazaları, fast-food zincirleri, eczaneler.
  2. Çabuk bozulan ürünler veya acil ihtiyaçlar, müşteriye anında ulaşım gerektirir.
     • Örneğin: Taze gıda satışı, acil sağlık hizmetleri, otomobil servisleri.
  3. Ağır veya hacimli ürünlerde, üretim veya dağıtım tesisleri müşteriye yakın olmalıdır.
     • Örneğin: İnşaat malzemeleri, lojistik ve kargo.
  4. Turistik ve ticari merkezler, hedef kitleye odaklanmak için ideal bölgelerdir.
     • Örneğin: Oteller, eğlence mekânları.

c) İş Gücüne Yakınlık

• Emek yoğun sektörler, nitelikli iş gücüne erişim ve maliyet verimliliği için stratejik konumlanır.
  1. Tekstil ve Konfeksiyon Atölyeleri → Dikiş/kesim uzmanı mavi yakalı işçiler için sanayi bölgeleri.
  2. Çağrı Merkezleri → Üniversite şehirlerinde düşük maliyetli, dil bilen işgücü.
  3. Otomotiv Montaj Fabrikaları → Teknik eğitimli işçiler için sanayi bölgeleri.
  4. İnşaat Projeleri → Vasıflı işçi (demirci, betoncu) olmayan yerlerde maliyet artar.
  5. Elektronik Üretim Merkezleri → Hassas montaj için teknoloji bölgelerine yakınlık.
  6. Gemi Tersaneleri → Deneyimli kaynakçı/mühendisler için kıyı sanayi bölgeleri.

d) Toplum Konuları

• Bir şirketin bir bölgedeki başarısı, yerel toplum tarafından gördüğü kabulün ölçütüne göre şekillenebilir. Yerel halka bir tehdit olmayan, onları rahatsız etmeyen bir şirket olmaya özen gösterilmeli…
  1. Rüzgar Enerjisi Santralleri → Temiz enerji üretir ama gürültü, estetik bozulma ve doğal yaşam etkisi nedeniyle protesto edilebilir.
  2. Fabrika/Sanayi Tesisleri → Hava-su kirliliği ve trafik artışı yüzünden yerel halk tarafından reddedilir.
  3. Maden Ocakları → Su kaynaklarını kirletme ve arazi tahribatı toplumda dirence yol açar.
  4. Büyük Süpermarketler → Yerel esnafı tehdit ettiği için küçük kasabalarda istenmez.
  5. Eğlence Mekânları → Gürültü ve sosyal sorunlar nedeniyle tepki çeker (gece kulüpleri, kumarhaneler).
  6. Havaalanları/Ulaşım Projeleri → Gürültü kirliliği ve yerinden edilme protestolara neden olur.

e) Yaşam Kalitesi

• Bir şirketin bulunduğu bölgedeki yaşam kalitesi, işletme çalışanlarına sunulan yaşam kalitesi ile özdeştir. Söz gelişi, bulunduğumuz bir konumda çevre kirliliği varsa, kişiye göre değişmekle beraber “eğlence” faktörü minimal düzeydeyse, suç oranlarının fazla olması gibi faktörler de varsa, yaşam kalitesini olumsuz yönde etkileyecektir.