Bilanço Mantığı: Kaynaklar ve Varlıklar

Bir işletmenin finansal yapısı Bilanço ile özetlenir. Bilançonun iki temel tarafı vardır:

  • Pasif Taraf (Kaynaklar): İşletmenin fonları nereden bulduğunu gösterir. (Öz Kaynaklar ve Yabancı Kaynaklar).
  • Aktif Taraf (Varlıklar): İşletmenin bu fonları nereye yatırdığını, yani nelere sahip olduğunu gösterir. (Dönen ve Duran Varlıklar).
AKTİF (Varlıklar)      =    PASİF (Kaynaklar)
------------------------------------------------------
1. DÖNEN VARLIKLAR      |  3. KISA VADELİ YABANCI KAY.
   - Kasa               |     - Satıcılar
   - Bankalar           |     - Banka Kredileri
   - Alacaklar          |     - Vergi Borçları
   - Stoklar            |
                        |  4. UZUN VADELİ YABANCI KAY.
2. DURAN VARLIKLAR      |     - Banka Kredileri
   - Binalar            |     - Çıkarılmış Tahviller
   - Makineler          |
   - Demirbaşlar        |  5. ÖZ KAYNAKLAR
   - Mali Duran Var.    |     - Sermaye
                        |     - Yedekler
                        |     - Kârlar
------------------------------------------------------
  AKTİF TOPLAMI         =    PASİF TOPLAMI

Sermaye

  • Üretim sürecinde kullanılan mal ve hizmetlerle finansal kaynaklar.
  • Bir işi kurmak, başlatmak veya yürütmek için ortaya konan ve gelecekte gelir veya kâr yaratması beklenen parasal ve ayni (para dışı) değerlerin tümüdür.

Öz Sermaye

  • Bir işletmenin sahiplerinin veya hissedarlarının/ortaklarının işletmeye yatırdığı toplam sermayedir.
  • Bu paranın geri ödenme zorunluluğu yoktur. Parayı koyan kişi işletmenin sahibi olur. Karşılığında ise işletme üzerinde söz hakkı (hissedarlık) ve gelecekteki kârdan pay alma hakkı (temettü) elde eder.
  • İşletme batarsa ilk önce bu para yanar. Alacaklılar (bankalar vb.) paralarını aldıktan sonra geriye bir şey kalırsa, öz sermaye sahipleri paralarını geri alabilir.
    • Bu yüzden risk sermayesi de denir.
  • Kâr hesapları (Dönem Net Kârı, Geçmiş Yıllar Kârları) doğrudan öz sermayeyi artırdığı için işletme sahiplerini (ortakları) simgeler. Kâr arttıkça ortakların işletmedeki serveti de artar.

Yabancı Kaynaklar (Borçlar)

  • Üçüncü kişilerin işletme varlıkları üzerindeki haklarını ifade eder.
  • Bir başka ifadeyle, işletmenin üçüncü kişilerden borç olarak aldığı paradır.
  • Bu para işletmenin “malı” değildir, bir borçtur (yükümlülük). Belirli bir vade sonunda ana parası ve faiziyle geri ödenmek zorundadır.
  • Bu kaynağı sağlayanlar (banka, tahvil sahibi vb.) işletmenin sahibi olmazlar, söz hakları yoktur. Sadece “alacaklı” konumundadırlar.
    • İşletme batarsa, alacaklarını tahsil etmede öz sermaye sahiplerine göre önceliklidirler.

1.2. İşletme ve Yapısı

Firma, şirket veya işletme: Hepsi aynı anlama gelmektedir. Yalnızca sektöre göre kullanılan tanımlar farklılık gösterir o kadar. İktisatçılar (ekonomistler) firma; hukukçular şirket; işletmeler ise işletme der.

  • İşletme: Canlıların ihtiyaçlarını karşılamak için üretim faktörlerini sistemli ve planlı bir şekilde bir araya getirerek mal ve hizmet üretmek için kurulan, işleyen ve işleten tüzel kişiliğe sahip kurum.

İşletme Kişiliği

  • İşletme kurulduğu andan itibaren işletmenin işletme kurucularından, yöneticilerinden, personellerinden ve diğer tüm ilgililerden bağımsız bir kişiliği olduğunu ifade eder.