Bilanço Mantığı: Kaynaklar ve Varlıklar
Bir işletmenin finansal yapısı Bilanço ile özetlenir. Bilançonun iki temel tarafı vardır:
- Pasif Taraf (Kaynaklar): İşletmenin fonları nereden bulduğunu gösterir. (Öz Kaynaklar ve Yabancı Kaynaklar).
- Aktif Taraf (Varlıklar): İşletmenin bu fonları nereye yatırdığını, yani nelere sahip olduğunu gösterir. (Dönen ve Duran Varlıklar).
AKTİF (Varlıklar) = PASİF (Kaynaklar)
------------------------------------------------------
1. DÖNEN VARLIKLAR | 3. KISA VADELİ YABANCI KAY.
- Kasa | - Satıcılar
- Bankalar | - Banka Kredileri
- Alacaklar | - Vergi Borçları
- Stoklar |
| 4. UZUN VADELİ YABANCI KAY.
2. DURAN VARLIKLAR | - Banka Kredileri
- Binalar | - Çıkarılmış Tahviller
- Makineler |
- Demirbaşlar | 5. ÖZ KAYNAKLAR
- Mali Duran Var. | - Sermaye
| - Yedekler
| - Kârlar
------------------------------------------------------
AKTİF TOPLAMI = PASİF TOPLAMISermaye
- Üretim sürecinde kullanılan mal ve hizmetlerle finansal kaynaklar.
- Bir işi kurmak, başlatmak veya yürütmek için ortaya konan ve gelecekte gelir veya kâr yaratması beklenen parasal ve ayni (para dışı) değerlerin tümüdür.
Öz Sermaye
- Bir işletmenin sahiplerinin veya hissedarlarının/ortaklarının işletmeye yatırdığı toplam sermayedir.
- Bu paranın geri ödenme zorunluluğu yoktur. Parayı koyan kişi işletmenin sahibi olur. Karşılığında ise işletme üzerinde söz hakkı (hissedarlık) ve gelecekteki kârdan pay alma hakkı (temettü) elde eder.
- İşletme batarsa ilk önce bu para yanar. Alacaklılar (bankalar vb.) paralarını aldıktan sonra geriye bir şey kalırsa, öz sermaye sahipleri paralarını geri alabilir.
- Bu yüzden risk sermayesi de denir.
- Kâr hesapları (Dönem Net Kârı, Geçmiş Yıllar Kârları) doğrudan öz sermayeyi artırdığı için işletme sahiplerini (ortakları) simgeler. Kâr arttıkça ortakların işletmedeki serveti de artar.
Yabancı Kaynaklar (Borçlar)
- Üçüncü kişilerin işletme varlıkları üzerindeki haklarını ifade eder.
- Bir başka ifadeyle, işletmenin üçüncü kişilerden borç olarak aldığı paradır.
- Bu para işletmenin “malı” değildir, bir borçtur (yükümlülük). Belirli bir vade sonunda ana parası ve faiziyle geri ödenmek zorundadır.
- Bu kaynağı sağlayanlar (banka, tahvil sahibi vb.) işletmenin sahibi olmazlar, söz hakları yoktur. Sadece “alacaklı” konumundadırlar.
- İşletme batarsa, alacaklarını tahsil etmede öz sermaye sahiplerine göre önceliklidirler.
1.2. İşletme ve Yapısı
Firma, şirket veya işletme: Hepsi aynı anlama gelmektedir. Yalnızca sektöre göre kullanılan tanımlar farklılık gösterir o kadar. İktisatçılar (ekonomistler) firma; hukukçular şirket; işletmeler ise işletme der.
- İşletme: Canlıların ihtiyaçlarını karşılamak için üretim faktörlerini sistemli ve planlı bir şekilde bir araya getirerek mal ve hizmet üretmek için kurulan, işleyen ve işleten tüzel kişiliğe sahip kurum.
İşletme Kişiliği
- İşletme kurulduğu andan itibaren işletmenin işletme kurucularından, yöneticilerinden, personellerinden ve diğer tüm ilgililerden bağımsız bir kişiliği olduğunu ifade eder.
- Tüzel kişilik de denir.